Wewnętrzne przywództwo SELF w IFS – jak odzyskać kontakt ze sobą.

W podejściu IFS (Internal Family Systems), stworzonym przez Richarda Schwartza, jednym z najważniejszych pojęć jest SELF – nasze wewnętrzne, naturalne centrum. To nie jest kolejna „część” osobowości. To coś głębszego – stan bycia, z którego możemy prowadzić swoje życie.

IFS zakłada, że nasza psychika składa się z wielu części. W codziennym życiu możemy rozpoznać w sobie na przykład wewnętrznego krytyka, perfekcjonistę, część, która się boi, albo taką, która za wszelką cenę chce mieć kontrolę. Same w sobie nie są one problemem – przeciwnie, każda z nich powstała po to, żeby nas chronić. Trudność zaczyna się wtedy, gdy to właśnie one przejmują ster i zaczynają kierować naszym zachowaniem.
W takich momentach tracimy kontakt z SELF.

SELF można rozpoznać nie tyle po tym, co myślimy, ale po jakości doświadczenia. Pojawia się wtedy więcej spokoju, ciekawości i klarowności. Jesteśmy bardziej obecni, mniej reaktywni, a nasze decyzje stają się bardziej świadome. To stan, w którym potrafimy jednocześnie czuć emocje i nie być przez nie zalani.

Wystarczy jednak spojrzeć na zwykłe sytuacje z życia, żeby zobaczyć, jak łatwo ten kontakt tracimy. Ktoś mówi coś, co dotyka czułego miejsca, i zanim zdążymy się zorientować, reagujemy złością albo się wycofujemy. Innym razem wpadamy w wewnętrzny konflikt – jedna część chce odpocząć, druga nie pozwala, bo „trzeba więcej”.

To właśnie sytuacje, w których prowadzenie przejmują części.
Kiedy SELF nie jest obecny, nasz wewnętrzny system zaczyna działać w sposób bardziej napięty i spolaryzowany. Jedne części próbują kontrolować, inne unikają, jeszcze inne reagują impulsywnie. Z zewnątrz może to wyglądać jak brak konsekwencji albo chaos, ale z perspektywy IFS jest to raczej próba radzenia sobie bez dostępu do wewnętrznego przywództwa.

Gdy ten dostęp się pojawia, zmienia się jakość całego doświadczenia. Nie chodzi o to, że nagle wszystko staje się łatwe albo że znikają trudne emocje. Różnica polega na tym, że przestajemy być przez nie „porwani”. Zamiast automatycznie reagować, zaczynamy mieć przestrzeń na wybór. Możemy zauważyć, co się w nas dzieje, i odpowiedzieć w sposób bardziej świadomy.

W relacjach często oznacza to drobne, ale znaczące przesunięcia. Zamiast natychmiastowego ataku pojawia się ciekawość: „co się we mnie właśnie uruchomiło?”. Zamiast wycofania – gotowość do kontaktu. Zamiast kontroli – większe zaufanie do siebie i drugiej osoby.
To nie jest coś, co osiąga się raz na zawsze. Raczej umiejętność wracania do siebie.

Jednym z najprostszych kroków jest zauważenie, że to, co przeżywamy, jest tylko częścią nas. Zamiast mówić „jestem beznadziejny”, można spróbować zobaczyć: „jakaś część mnie tak myśli”. Ta subtelna zmiana tworzy dystans i otwiera przestrzeń na ciekawość. A ciekawość jest jednym z naturalnych przejawów SELF.

Pomocne bywa też zatrzymywanie się na krótkie momenty w ciągu dnia. Kilkadziesiąt sekund, żeby zauważyć oddech, napięcie w ciele, emocje. Bez próby zmieniania czegokolwiek. To właśnie w takich chwilach zaczyna pojawiać się kontakt z czymś głębszym niż automatyczne reakcje.

Problem w tym, że w codziennym życiu rzadko mamy na to przestrzeń. Funkcjonujemy szybko, jesteśmy otoczeni bodźcami, a nasze nawykowe strategie działania są stale wzmacniane przez środowisko. Dlatego sama wiedza o SELF często nie wystarcza – potrzebne jest doświadczenie.

Czasem dopiero zmiana otoczenia pozwala naprawdę się zatrzymać i usłyszeć siebie wyraźniej. Miejsca, w których jest mniej rozproszeń, a więcej ciszy, potrafią działać jak katalizator kontaktu ze sobą. Dla wielu osób takim doświadczeniem są podróże, szczególnie te, które łączą pracę wewnętrzną z naturą.

Dla mnie takim szczególnym miejscem o alchemicznej sile jest Sahara. Pustynia w naturalny sposób ogranicza wszystko to, co zwykle odciąga nas od siebie. Nie ma nadmiaru bodźców, nie ma ciągłego „robienia”. Zostaje przestrzeń – a w niej to, co naprawdę jest w środku. Dla wielu osób to właśnie w takich warunkach po raz pierwszy pojawia się wyraźne doświadczenie SELF, głębokiej obecności w środku, bez chaosu myśli i spraw.

IFS nie zachęca do tego, żeby pozbywać się swoich części ani z nimi walczyć. Wręcz przeciwnie – zakłada, że wszystkie mają swoją rolę i sens. Kluczowe jest jednak to, kto nimi kieruje.
Kiedy to SELF stoi za sterem, zaczyna to być widoczne w bardzo konkretnych momentach życia. W pracy może to oznaczać, że zamiast reagować napięciem na trudnego klienta czy presję czasu, potrafisz na chwilę się zatrzymać i odpowiedzieć spokojniej, bez eskalowania sytuacji. Łatwiej też podejmować decyzje – nie z poziomu lęku („co jeśli popełnię błąd?”), ale z większą klarownością i zaufaniem do siebie.

W relacjach zmiana często polega na tym, że zamiast zamykać się albo atakować, jesteś w stanie powiedzieć: „to mnie poruszyło” albo „potrzebuję chwili, żeby to poczuć”. Pojawia się więcej szczerości, ale bez nadmiarowej reaktywności. Z kolei w byciu samemu ze sobą znika część wewnętrznej presji – ten głos, który ciągle mówi „za mało”, „za wolno”, „powinieneś bardziej”.
Zamiast tego pojawia się większa łagodność i zdolność do bycia ze sobą nawet wtedy, gdy coś nie idzie idealnie. To nie jest brak trudności, ale zupełnie inna jakość przeżywania – bardziej stabilna, spokojna i oparta na wewnętrznym oparciu.

Gdy pojawia się w nas dostęp do SELF, wewnętrzny system zaczyna się naturalnie porządkować. A życie – zamiast być ciągłą reakcją – staje się bardziej świadomym wyborem. I tego będziemy się uczyć i wzmacniać na warsztatach, które odbędą się na środku pustyni w obozie do którego będziemy wędrować przez 3 dni z karawaną wielbłądów, szlakiem dawnych karawan solnych..
Magiczna wędrówka którą pamięta się całe życie.. Po dotarciu do głównego obozu, pośród wielkich wydm obędą się dwudniowe warsztaty, które poprowadzi Michał Pasterski który sprowadził IFS do Polski, założył Instytut IFS Polska i jest certyfikowanym praktykiem, trenerem metody i terapii IFS.

Więcej: Wewnętrzne przywództwo – Wyprawa na Saharę

Krzysztof Ruba – założyciel marki Wyprawy-Rozwojowe.pl, od 10 lat prowadzi wyprawy rozwojowe i przyrodnicze do rdzennych kultur Ameryki Łacińskiej, Afryki, Azji i Europy. Twórca i współtwórca autorskich warsztatów na takie tematy jak ‘Poczucie Wartości’, ‘Granice i gniew’ czy ‘Twoja wizja’. Prowadzi autorskie rejsy żeglarskie z warsztatami oraz współprowadzi warsztaty rozwojowe z końmi, facylituje sesje terapii IFS (www.krzysztofruba.pl). Trener (po Holistycznej Szkole Trenerów), coach (po Instytut Psychoedukacji i Rozwoju Integralnego), instruktor jogi (rys 200 yoga alliance), sternik morski, Do życia podchodzi z autentycznością, odwagą i kreatywnością. Uwielbia spełniać swoje marzenia.